جم آزمون - ترجمه مبادی 4

درس 2 - قسمت دوم

1. فعل مضارع فعلی است که بر حالت یا حادثه ای در زمان کنونی یا آینده دلالت دارد مانند: یحسن ، یتکلّمنکته: 1- کاربرد فعل مضارع برای زمان حال:

الف) اگر بر سر آن لام ابتدا آید = إنَّ الأستاذَ لیشرحُ الدرس * لام ابتدا بر سر اسم یا خبر إنّ در صورتی که موخر باشد می آید.
ب) بر سر فعل لیس ، ما نافیه آید: مانند = لستُ أرضی.... / ما أعطیکَ ما طلبتَ
2- کاربرد مضارع برای زمان آینده:
الف) زمانی که معنای طلب داشته باشد.مانند دعا یا نفرین: یرحمک الله ( خدا تو را بیامرزد)
ب)اگر بر سر آن حروف تنفیس ( س / سوف) آید
ج) اگر بر سر فعل مضارع حرف توقع ( برای تکثیر یا تقلیل یا تحقیق) که همان حرف ( قد) می باشد آید.
د) اگر بر سر فعل حروف ناصبه یا جازمه بجز ( لم و لما) آید.
3-کاربرد مضارع برای ماضی
الف) هر گاه پس از حروف لم و لما واقع شود به معنای ماضی ترجمه می شود: لم یدخل الاسلامُ فی قلوبهم
ب) اگر پس از حرف شرط غیر جازم‌( لو) قرار گیرد*
* دقت کنیم که حروف لو و لولا و لوما و اذا غالبا بر سر فعل ماضی می آیند بنابراین اگر پس از این حروف شرط فعل مضارع آید به صورت ماضی ترجمه می گردد.
4- تقسیم فعل مضارع مستقبل به دو گروه :
الف) مستقبل مجرد: که فعل مضارع به تنهایی به کار می رود و بر حادثه ای دلالت دارد که توقع داریم به انجام برسد: ( لابدّ أن یعودَ : ناچار است که بازگردد)
ب) مستقبل سابق( مضارع التزامی ) به معنای شاید : که غالبا به روش ذیل ساخته می شود:
فعل یکون + قد+ فعل ماضی مانند: یکون قد ذهب = شاید برود
10- طریقه ساخت فعل مضارع: اضافه کردن یکی از حروف مضارعه ( ت ی أ ن ) بر فعل ماضی*
• دقت کنیم در صورتی که فعل ماضی 4 حرفی باشد حروف مضارعه مضموم و در غیر اینصورت مفتوح می باشند( مانند: علم = یَعلم / أعلمَ = یُعلِم )
• در صورتی که ماضی دارای 3 حرف باشد ( که اصطلاحا به آن ثلاثی مجرد گفته می شود) در مضارع آن دومین حرف می تواند هر سه حرکت ( فتحه - کسره – ضمه) را بپذیرد که تعیین آن بواسطه فرهنگ لعت میسر است.
• در صورتی که ماضی بیش از 3 حرف داشته باشد( خواه ثلاثی مزید یا رباعی باشد) عین الفعل مضارع مکسور شده مگر اینکه در اول ماضی حرف ( ت ) باشد که در این صورت هیچ گونه تغییری در ریشه آن ایجاد نمی شود:
کسَر = یَکسِرُ - تَعَلَّمَ = یَتَعَلَّمُ - أَنزَلَ = یُنزِلُ
11- فعل امر فعلی است که بواسطه آن آغاز کاری در آینده خواسته می شود: مانند : أُکتُبْ = بنویس و دارای دو نوع امر به صیغه ( مخاطب ) و امر به لام ( مضارع مجزوم یا امر غائب ) می باشد.
12- امر مخاطب مخصوص فعل مضارع مخاطب می باشد و فقط از فعل معلوم ساخته می شود.
• در صورتی که بخواهیم از فعل غائب معلوم یا مجهول یا متکلم و یا مخاطب مجهول امر بنا کنیم باید امر غائب بسازیم که در این صورت به معنای آینده خواهد بود.
• می توان از فعل مخاطب نیز امر غائب ( امر بواسطه لام) ساخت اما بسیار نادر است.
• حرف لام امر کسره است مگراینکه پیش از آن حروف عطف‌( ف – و – ثم) آیند که در این صورت ساکن می گردد. ( فلْیَکُنْ)
13- امر مخاطب به روش زیر ساخته می شود:
الف) حذف حرف مضارعه از اول فعل مضارع معلوم مخاطب
ب) افزودن همزه به اول فعل در صورتی که پس از حذف حرف مضارعه ساکن باشد( در صورتی که پس از حذف حرف مضارعه متحرک باشد نیازی به افزودن همزه نیست)
* حرکت گذاری همزه امر به سه روش می باشد:
1- مفتوح کردن همزه امر در فعلهایی که ماضی آنها 4 حرفی است. ( اصطلاحا به آن همزه قطع گفته می شود)
2- مضموم نمودن همزه امر در فعلهایی که عین الفعل آنها ضمه باشد.
3- مکسور بودن همزه امر در سایر فعلها
ج) مجزوم ساختن فعل مضارع به یکی از سه روش زیر:
1-حذف حرکت ضمه از آخر فعلهای مفرد
2- حذف نون اعراب از فعلهایی که دارای ضمیر متصل هستند بجز دو فعل جمع مونث
3- حذف حرف عله در فعلهای مفرد معتل ناقص